Moeten we ons eten dekoloniseren?

Dekolonisatie verwijst naar het proces van het ongedaan maken van kolonisatie. Het is de bedoeling om de praktijken die tijdens de overheersing van andere landen, werden opgelegd, te erkennen en uit te wissen. Maar, (hoe) is dit van toepassing op onze relatie met voedsel?

Ons voedsel dekoloniseren betekent erkennen hoe het verlies van voedseltradities, kapitalisatie en industrialisatie van de voedselproductie de gezondheid van de samenleving als geheel heeft aangetast. Om voedsel te dekoloniseren is het belangrijk om de manier waarop we denken over voedsel, landbouw en voedingsgewoonten te veranderen.

Voor hun aankomst in Noord-Amerika predikte de Katholieke Kerk de Ontdekkingsdoctrine, die zegt dat elk land legaal gekoloniseerd kon worden als de vorige bewoners het niet gebruikten in overeenstemming met de Europese verwachtingen of als zij migrerende bestaanspatronen hadden. Dit proces omvatte niet alleen de handhaving van de wet door de Europese autoriteiten, maar ook de toepassing van landbouwtechnieken. De omschakeling van het land betekende de verbetering van de teelt en de invoer van producten die door de Europese hogere klassen algemeen werden geconsumeerd.

De kolonisatie en de latere industrialisatie van de landbouw hebben diverse crisissen van stijgende voedselprijzen, armoede, klimaatverandering en biodiversiteitsverlies verergerd of zelfs doen ontstaan. Industriële landbouw en het wereldwijde voedselsysteem dragen naar schatting voor 44-57% bij aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

Van etnisch voedsel wordt vaak gezegd dat het ongezond is, maar de realiteit is dat ongezonde ingrediënten vaak door de kolonisten zijn geïntroduceerd. In het geval van Amerika waren het de Spanjaarden die rundsvlees, zuivel of brood in het dieet van de inheemse bevolking introduceerden. De kolonisatie vond niet alleen plaats via taal, cultuur of geloof, maar ook door het devalueren van inheems traditioneel voedsel. Tegenwoordig is de belangrijkste doodsoorzaak bij raciale mensen in de VS boven de 25 jaar direct gekoppeld aan hun dieet.

Voedsel bewijst hoe racisme aanwezig is op elk niveau van de samenleving. Racisme creëert een stigma rond bepaalde voedingsmiddelen en leidt tot voedselgentrificatie wanneer bepaalde producten -zoals spirulina of chiazaad- trendy worden. Op dat moment worden prijzen hoger, waardoor gemeenschappen -die deze producten van oudsher gebruikten- er nu moeilijk toegang toe hebben. Dit proces van voedselgentrificatie is nauw verbonden met racistisch beleid op het gebied van huisvesting, werkgelegenheid, vervoer en landbouw.

Food Sovereignty Project

800px Food Sovereignty Biodiversity

Al deze omstandigheden hadden hun weerslag op de inheemse bewegingen voor land en bestaansmiddelen in het Globale Zuiden. Hun antwoord is het Food Sovereignty Project, door Zoe Matties, Canadees wetenschapper-activist, gedefinieerd als - het recht van naties en volkeren om hun eigen voedselsystemen te controleren, inclusief hun eigen markten, productiewijzen, voedselculturen en omgevingen. -

Voedsel is altijd een fundamenteel instrument geweest in kolonisatie, het diende als een middel om sociale en culturele normen over te brengen, maar ook om ze te schenden. Voedselsoevereiniteit biedt een correctie op het opdringen van Westerse, gender- en raciale voedselpatronen. Het project omvat zes leidende principes die gericht zijn op voedsel voor mensen, waardeert voedselverstrekkers, lokaliseert voedselsystemen, legt de controle lokaal, bouwt kennis en vaardigheden op, en werkt met de natuur. Het roept op tot het heroverwegen van opvattingen over land, het onderzoeken van gekoloniseerde ruimten in de voedselbeweging en het ontmantelen van koloniale structuren en systemen die inheemse volken verhinderen zelfbeschikking te bereiken.

Het idee van voedselsoevereiniteit is geworteld in de complexe realiteit van het produceren, kopen, verkopen en eten van voedsel. Het is geen nieuw idee, maar het erkent alle dimensies van een gezond, ethisch en rechtvaardig voedselsysteem. De controle over het voedselsysteem moet in handen blijven van de boeren, voor wie landbouw zowel een manier van leven is als een middel om voedsel te produceren. Het zorgt ervoor dat voedsel wordt geproduceerd op een cultureel aanvaardbare manier en in harmonie met het ecosysteem. Dit is de manier waarop traditionele voedselproductiesystemen al generaties lang hun bodems, water, biodiversiteit en klimatologische omstandigheden regenereren.

Wat er moet gebeuren...

Inheemse voedingsmiddelen zijn nog steeds aanwezig in het huidige dieet van postkoloniale culturen, evenals Europese voedingsgewoontes. Inzicht in de geschiedenis van voedsel en eetgewoonten in verschillende contexten kan ons helpen begrijpen dat de gewoonte om te eten inherent complex is. De beslissingen die mensen nemen rond hun dieet worden beïnvloed en beperkt door de heersende culturele waarden, en zijn belangrijk voor de constructie en het behoud van sociale identiteit. In die zin staat voedsel niet alleen voor de aangename daad van het eten; voedsel is geschiedenis, het wordt cultureel overgedragen, het is deel van de identiteit.

Dekolonisatie van voedsel omvat een individuele inspanning om terug te keren naar traditionele diëten, het verlies van die tradities heeft geleid tot chronische ziekten die verband houden met de historische aanpassing aan sommige ingrediënten. Zuivelintolerantie komt bijvoorbeeld vaker voor bij mensen die niet Kaukasisch zijn.

Het dekoloniseren van voedselsystemen betekent ook pleiten voor beleidsveranderingen die deze systemische barrières aanpakken. Het betekent dat op nationaal niveau opnieuw moet worden bekeken wat als nationale keuken wordt aanvaard, dat de ingrediënten die echt waardevol zijn, opnieuw moeten worden geselecteerd en dat waardering moet worden geuit aan zij die de eetcultuur hebben gecreëerd waar wij van genieten en waar wij van profiteren. Uiteindelijk vertelt voedsel een verhaal van geschiedenis en macht. We moeten aandacht schenken aan wat de smaken, ingrediënten en het erfgoed van ons voedsel ons kunnen leren op onze weg naar een meer rechtvaardige, antiracistische samenleving voor de toekomst.

Nieves Patiño

Nieves is politiek wetenschapper, met een specialisatie in Conflict and Development. In het team van Gent Fair Trade is ze actief bezig met het organiseren van evenementen en campagnes.

Interessant artikel? Vertel het voort!