Gent Fair Trade organiseert op 8 maart de Banana Run om het wereldrecord halve marathon in bananenpak te verbreken. Het huidige record werd gelopen in Chiquita-kostuum, maar wij kiezen bewust voor een Fair Trade bananenpak. Zo willen we aandacht vragen voor eerlijke handel en betere arbeidsomstandigheden in de bananenindustrie, aspecten die niet vanzelfsprekend zijn bij de bekende bananen gigant.

De bananensector,en in het bijzonder United Fruit Company (de vroegere naam van Chiquita), kent een lange geschiedenis van mensenrechtenschendingen en misdaden tegenover hun werknemers. Het is belangrijk om dus even terug te keren in de tijd om de huidige problematiek beter te begrijpen en om te kunnen tonen hoe relevant fairtradebananen zijn.

Colombia, 1928. Arbeiders staken omdat ze een akkoord willen voor betere werkomstandigheden. Ze vragen geen onrealistische maatregelen. De staking moet resulteren in onder andere betere lonen, een hygiënische werkplek, een werkweek van 6 dagen en compensatie voor werkongevallen.

Enkele weken gaan voorbij, zonder akkoord en zonder onderhandelingen. De Colombiaanse overheid stelt op verzoek van United Fruit Company (voorganger Chiquita) 700 mannen van het leger aan om de staking te onderdrukken. De overheid wordt gedwongen om in het belang van het bedrijf te werken omwille van economische redenen. UFC kan namelijk zomaar de handel met belangrijke afzetmarkten voor Colombiaanse bananen (VS en EU) stopzetten.

Ongeveer 1500 bananenarbeiders komen samen met hun gezinnen op het stadsplein van Ciénaga na de zondagsmis. Ze wachten er op een toespraak van de gouverneur, terwijl de troepen zich positioneren op daken met uitzicht op het plein en toegangswegen afsluiten. Ze openen het vuur op een dichte menigte van arbeiders en hun gezinnen.

In 2024 is Chiquita verantwoordelijk bevonden voor acht moorden gepleegd door autodefensas unidas de Colombia (AUC). In de jaren 90 en vroege 2000 financiert het bedrijf de paramilitaire groep AUC, ook nadat die als terroristische organisatie is verklaard door de Verenigde Staten in 2001.

De AUC ontvoert burgers in het midden van de nacht en laat het aan hun familieleden over om hun verminkte lichamen terug te vinden. De organisatie vermoordt mensen waarvan ze vermoeden dat ze banden hebben met linkse rebellen, voornamelijk vakbondsmensen en bananenarbeiders.

Volgens getuigenissen van voormalige Chiquita-leidinggevenden in Colombia waren velen onder hen zich bewust van de financiële transacties naar de AUC. Chiquita geeft de feiten toe in 2007 en betaalt een boete van 25 miljoen dollar, maar ontkent enige kennis te hebben van het eindgebruik van de fondsen.

Na een civiele rechtszaak die was aangespannen door acht Colombiaanse families wier familieleden waren vermoord door de AUC, is Chiquita veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 38,3 miljoen dollar aan de families.

Het vonnis brengt de vermoorde mensen niet terug, maar het zet de zaken recht en legt de verantwoordelijkheid voor de financiering van terrorisme waar die hoort: bij Chiquita.

Hoewel de wandaden van Chiquita jaren geleden plaatsvonden, worden bananenarbeiders nog steeds geconfronteerd met soortgelijke misstanden. Zoals geweld tegen stakende arbeiders, vakbondenonderdrukking en massale ontslagen.

Omwille van het enorme machtsverschil tussen deze multinationals (internationale, rijke bedrijven) en de bananenboeren, kunnen zij nagenoeg zonder consequenties slechte arbeidsomstandigheden hanteren. Uit verschillende rapporten blijkt dan ook dat Chiquita, net als de andere grote bananenmultinationals, nog steeds vakbondsactivisten ontslaat en vakbondsactiviteiten onderdrukt.

Juist daarom trekken we het fairtrade bananenkostuum aan. Want Gent Fair Trade kiest bewust voor een andere boodschap: eerlijke handel en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden zouden geen bijzaak mogen zijn, maar de norm.

Met de Banana Run zetten we dit verhaal letterlijk in beweging, dankzij de samenwerking met Fairtrade Belgium, Bashir’s Run en met de steun van Fruit@Work.