Ter gelegenheid van 20 jaar Gent Faire Gemeente sloegen designer Bart Baccarne en Oxfam-vrijwilliger Tony Alleman de handen in elkaar voor een bijzonder project: een Fair Trade praline geïnspireerd op Pierke Pierlala, hét symbool van de Gentse geest. Het resultaat is meer dan een praline: het vertelt een verhaal over identiteit, strijd en rechtvaardigheid.
“Pierke staat symbool voor de Gentse identiteit, en het was veel belangrijker om die identiteit naar voren te brengen,” vertelt Bart. Daarom kozen ze niet voor een gebouw. Dat had Bart eerder al gedaan met Balls from Belgium, waarbij het Atomium symbool stond voor vooruitgang, creativiteit en modernisme.
“De mentaliteit is typisch: hier zitten mensen die aan de kar trekken, zichzelf relativeren, met zichzelf lachen en toch met luim en humor veel gedaan krijgen. Pierke Pierlala is eigenlijk de vertegenwoordiger van die mentaliteit. Dat poppetje, dat typetje, was het uitgangspunt.” Pierke belichaamt die houding perfect: eigenwijs, strijdvaardig, met humor en altijd gericht op vooruitgang.
Het creatieve proces was intens en technisch uitdagend. Bart ontwierp een chocoladevorm gebaseerd op Pierkes iconische hoedje met de drie bolletjes. “Dat lijkt eenvoudig, maar technisch is het het absolute maximum wat mogelijk is in productie,” legt hij uit. De vorm, de hoogte en de ontvorming: alles moest kloppen.
Ook de verpakking kreeg veel aandacht. Ze is transparant, zodat je ziet wat erin zit, en gemaakt uit gerecycleerde kunststof en karton. “De verpakking die noodzakelijk is, moet niet alleen beschermen, maar ook de inhoud ondersteunen en dragen,” zegt Bart.
De chocolade zelf wordt gemaakt door chocolatier Du Barry in Oostakker. Het gaat om Fair Trade chocolade, geproduceerd door een Gentse maker. “Dat Gentse aspect was cruciaal,” benadrukt Bart. “Ontworpen, gemaakt en vermarkt door Gentenaars.”
De samenwerking kwam organisch tot stand. Bart en architect Mieke Vrindts vormen samen een ontwerpbureau in Gentbrugge. Mieke is daarnaast vrijwilliger bij Oxfam Wereldwinkel. “Ik kwam hier regelmatig bestellingen ophalen,” vertelt ze. “Zo is het contact met Tony gegroeid.” Ook de Gentse wereldwinkels werken de laatste tijd steeds nauwer samen.
Voor Tony was het project meteen betekenisvol. “Ik vond het vreemd dat Gent al twintig jaar Fair Trade gemeente is, maar dat daar zo weinig zichtbaar rond gebeurde. Dit project maakt dat engagement tastbaar.” Het gaat om meer dan een leuk product. “Een gadget als dit visualiseert waar Fair Trade voor staat,” zegt hij. “En Gent mag dat vieren. We waren de eerste Vlaamse en Europese Fair Trade gemeente.”
Bart vat het proces samen: “Het mooie is dat je techniek, vormgeving en inhoud kunt combineren. Dat is waar wij sterk in zijn. Veel proberen, veel uitproberen, veel maquettes maken. Tientallen, misschien zelfs honderd modelletjes.”
Tony’s engagement voor Fair Trade gaat ver terug, tot de beelden van de hongersnood in Ethiopië en Live Aid in de jaren tachtig. Toen groeide het inzicht: Trade, not aid. Noodhulp was één zaak, een rechtvaardiger verdeling en eerlijker wereldhandel iets wat op middellange termijn iets kon veranderen.
Voor Bart zit ethiek al zijn hele carrière in zijn werk: van hergebruik van materialen tot duurzame stadsprojecten, van windmolens tot zitbanken die sociale interactie stimuleren. “Dingen bedenken die het leven beter maken, dat is mijn motto,” zegt hij. Wanneer schoonheid, gebruiksgemak en maatschappelijke waarde samenkomen, ontstaat volgens hem iets sterks.
Ook Mieke benadrukt duurzaamheid. Als architect werkte ze al vóór 2000 aan circulaire gebouwen, lang voordat het begrip ingeburgerd raakte.
De hoop van alle drie is dat Pierke Pierlala niet verdwijnt na het feestjaar. “Het is een mascotte,” zegt Bart. “Die kun je blijven inzetten.” Tony hoopt dat ook de stad Gent het symbool verder omarmt. “Niet alleen dit jaar, maar ook daarna.”
Want soms schuilt een groot verhaal in iets kleins. Zelfs, of misschien vooral, in een stukje chocolade.
